147

Remèdi de la medecino poupulàri en Prouvènço
Avèn uno grand, Marioun Nazet, que nous remèmbro lou tèms que pèr se sougna, lou mounde anavon pas vèire lou mège em’ uno carte vitale, mai garissien coume poudien, e de cop ‘mé l’ajudo di recèto de la medecino populàri.`
Acò es pas tant vièi qu’acò. D’ùni de nòsti legèire, segur, se rapellon d’agué entendu d’istòri que fasien di cacalaus manja crus un remèdi d’aquesto medecino poupulàri. Avèn garda, pamens, touto la tradicioun di tisano de planto, que fan de bèn pèr digeri, pèr dourmi, que sabe iéu.
Marioun Nazet es uno vièio Mazarguenco. A couneigu tout acò. A questiouna d’àutri grand, d’àutris anciano e n’en vaqui la resulto : un poulit libre que se dis Médecine populaire en Provence. Souvenirs et conseils d’une grand-mère.
Quouro dise poulit es qu’es galant, bèn presenta, adourna d’un mouloun de dessin acoulouri, de reprouducioun de foutò e d’image ancian. Ço que m’a tira l’iue es la foutò de la vièio Marìo, dins uno cousino que sèmblo la d’uno de mi grand. Marìo ié surviho lou bouioun que mitouno sus soun fournèu.
Acò di lou libre se diviso en plusiour chapitre : li libre generau pèr aprene à se sougna; li tratamen de la neissènço à la pichouno enfanço; lis animau dins la medecino poupulàri; li vièi remèdi e pratico famihalo, pèr la tèsto, lou pitre, l’esquino, li cambo, la pèu e pèr resta en formo; li garissèire, li sant garissèire e àutri cresènço dis ancian; li planto, li liéume e lis aubre pèr se sougna. S’acabo pèr un indès di causo citado.

Pèr vous faire lingueto, siéu ana pesca quàuquis eisèmple de biais de se sougna recoumanda pèr la medecino poupulàri :
* Cagagno di nistoun : ié faire béure uno tisano de tihòu sènso sucre que ié caup un blanc d’iòu batu coume nèu. Marioun Nazet atèsto que lou faguè emé sucès pèr un de si pichot en 1950.
* Quouro un enfant esternudavo, uno vièio lingiero de Mazargue disié en prouvençau Sant Jan moun bèu e, antan, Que Sant Jan te crèisse.
* Qouro un drole s’èro fa pougne pèr uno guèspo vo uno abiho se ié disié : escound-te darrié un bouissoun, escampo d’aigo, trempo toun det dedins e freto la pougnaduro.
* Pèr l’enflamacioun dis iue, à Vènço, se li bagnavo em’ uno bouliduro de camamiho e de flour de sambu.
* Pèr lou mau de vèntre, après la darniero guerro falié béure lou mèu dis alia qu’èro uno tasso de cafè tousc batu em’ un cuié d’òli de ricin.
Marioun Nazet nous ramento qu’en Prouvènço, après lou repas, fau respeta la tradicioun vo l’art poupulàri dóu penequet, apela tambèn dourmidou vo radassié. Pamens, es un remèdi que meme se costo rèn, dèu èstre counsuma emé mouderacioun.
Demié li sant garissèire, n’i’a un bèn couneigu, que tóuti lis ome pouliti (li femo ié soun enebido) vènon à Bourboun ié faire si devoucioun. Es sant Marcelin que, acò se saup es bon pèr l’aigo e pèr lou vin. I’a, encaro, d’àutri cresènço forço poupulàri, en particulié aquelo de l’enfluènci de la luno.

Dins lou registre di planto e di liéume, Marioun Nazet pòu pas li douna tóuti que, dins li Bouco de Rose soulamen, i’a 4.200 espèci de simplo coumprés li 597 di Calanco. Mai n’en vaqui : aiet, anisse, artemiso, bourraco, mento, melisso, trescalan, espargoulo, counsòudo etc. E, pèr ié teni coumpagno, i’a lis aubre de nòsti campagno : roure, frais, nouguié, tihòu, etc, sènso óublida lis aubrihoun : agoulencié, lausié, roumi, genèbre.
Fin finalo, en óusservant tóuti li recèto e poutingo gaire coustouso de la medecino poupulàri, i‘aurié, proubable, de que faire d’ecounoumìo e, belèu, de tapa un pichot pau lou trau sènso founs de la segureta soucialo!
De nouta que li noum d’animau, de planto, de liéume e d’aubre soun tóuti acoumpagna de soun noum prouvençau. Alor, acò vous baio pas uno pichoto idèio pèr faire de presènt pèr Nouvè?
