ensignadou




Diciounàri dis autour de Lengo d’O.

Ensignadou.

Prouvèrbi de la primo que flouris.

Es la soulucioun?

Editouriau :

Lou tèms dis anniversàri.

Estage de Lengo e de Culturo Prouvençalo.

L’Evenimen :

Lou numerò 150 vèn d’espeli.

L’Annado «Mirèio».

Souscripcioun : Sus li piado de Mirèio

. Trin di Fèsto e Manifestacioun Prouvençalo.

Councours 17en di Jouine de Prouvènço.

Camin crousa.

Troubadour de vuei.
Jan-Bernat Plantevin
Frederi Vouland
Gui Bonnet.

«Lou Tèms dóu Coustume

Armand Meffre - Enri Charmasson.

Li Gènt d’eici.
Dounzero
Lou patrimòni de Caumount
Jùli Coupier
Memòri de Caroun
la Ditado de Parlaren Bedarrido
Li courduriero de Parlaren Païs

Li papo en Avignoun.

10en Coungrès de Parlaren en Vaucluso.

Lou bon rèi Reinié.

Li blasoun dóu rèi Reinié.

Lou pont rouman de Nioun.

Espacejado dóu barrulaire à velò.

Velò d'oustau.

La cigalo e la fournigo

La chifro 4

Antoulougìo dis autour coumtadin (I).

Journado dóu libre de Sablet

Tradicioun.

Un belèn sènso termino

Quàuqui remèdi de la medicino poupulàri prouvençalo

Au cor de la bouvino

Lou Cleiroun.

Dins lis Aupiho de Sant-Roumié.

Noum d’oustau de Vaucluso.

Arqueoulougìo en Vaucluso.









Mai de 10.000 kiloumètre à velò en 1 ouro... es poussible!

Saren de retour pèr lou cafè!

illustration

Bèn segur, n’ausisse deja que cridon à la galejado rèn que de legi lou titre! Iéu ié dise que siéu pas lou galejaire mai lou barrulaire e... coume barrulado, vous afourtisse que n’aurés li boutèu plen, autambèn que lis iue. Ai de vous dire eici qu’avès en man lou numerò 150 de vosto revisto e, pèr festaja ’quest evenimen, vouliéu vous faire uno souspresso di bono, iéu vous dise que la sara!

D’en proumié auren de se viesti coume se dèu que fai encaro fre (foutò 1). Zóu! ié sian? Fai tira Marius! Partèn pèr uno ouro, pas mai. E pamens quouro se saren entourna, auren fa la chifro di kiloumètre anounciado dins lou titre...

Es tout bèu just 11 ouro e miejo de matin, à miejour e miejo saren de retour pèr lou cafè. Pausés pas de questioun, dise bèn : pèr lou cafè.

Dóu coustat dóu Levant

Verai qu’avèn pedala dur tre la partènço ; tout just lou tèms de vèire en passant li grand còu dis Aup e li su encapela de nèu, que se sian pièi bandi pèr quàuqui minuto dins la grando plano dóu Po pèr s’arresta un moumenet à Veniso. Lou voulès toujour pas crèire? Tenès ! e la foutò 2, es pas lou pont di souspir? Ah, vese que n’i’a deja que se pauson belèu de questioun, mai pamens que se rèndon à l’evidènci. Un cop d’iue sus la mostro : 11 ouro 37.

illustration

Mai es pas lou tout, coume disié ma grand, avèn de countunia vers lou Levant e tira jusqu’en Crouacìo. Ah! couquin de sort, voulès toujour pas me crèire, es egau, arregardas un pau à drecho : à la lèsto apercebèn Split, en ribo de la Mar Adriatico semenado de pichòtis isclo roucassiero cuberto de verduro. S’arrestan un moumenet pèr vesita la meravihouso vièio vilo de Dubrouvni qu’a tant pati di boumbardamen de la guerro dins lis annado 91-92. Se n’èi tant parla!

Despièi, bono-di lis ourganisacioun internaciounalo coume l’UNESCO, an radouba li daumage. Se vèi un mouloun de pèiro bèn blanco, d’eici, d’eila, sus li paret dis inmoble e di mounumen. Acò es esta fach en quàuquis annado e lou tourisme a pouscu reprendre. Arremarcarés lou drapèu crouato... es pas iéu que l’ai empega dins un decor de cartoun! Aro m’avise que i’a de mai en mai de legèire que me fan fisanço... Ma mostro marco 11 ouro 46.

Dins lou Maugrab!

Aqui - vous fau pas me demanda coume - mai nous vaqui en Tunisìo. Me ramente que d’uno causo, es qu’ai just entre-vist en passant, li pèndo de l’Etna en Sicilo ! Aqui, n’i’a qu’an maugrabia* que voulien n’en faire la mountado. - Pas lou tèms, i’ai fa, qu’anan tasta un mechouï gigant en Tunisìo, en plen mitan dis óuliveiredo i raro* dóu desert.

N’i’a d’eitaro e d’eitaro à perdo de visto. Pèr encause de la grosso calour e di terro sablouso, pauro e seco, an leissa de grands espàci entre lis aubre fin que chascun pousquèsse agué ’n pau d’aigo pèr viéure e douna d’óulivo.

illustration

Acaba lou mechouï! En un vira d’iue avèn passa l’Argerìo e nous vaqui dins lou desert marrouquin. Despièi nosto intrado en Africo, bèn entendu, avèn chanja de vièsti de velò. Fau dire que la temperaduro a mounta dur. Lou Marrò nous esperavo em’ uno tajino manjado souto la tèndo berbèro que vous n’en dise qu’acò; n’i’a que se n’en lipon encaro li det...

Just lou tèms de prendre la foutò souveni (3) davans uno tousco giganto de paumié e zóu, nous vaqui parti. Li routo dóu Marrò soun proun bono, lou còu de Tichka (2260 mètre), dins lou Naut-Atlas nous fai pièi cabussa vers Meknés e, sènso se n’avisa, nous vaqui revengu en Éuropo. Li Pirenèu soun passado en quàuqui cop de pedalo. A peno s’avèn lou tèms de saluda nòstis ami e fraire catalan.

La catedralo d’Estrasbourg

illustration

Franço touto se fai en quàuqui minuto quand subran, dre davans, recouneissèn la flècho loungarudo de la catedralo d’Estrasbourg que pougno de sa pouncho li gròssi nivo mouvedisso. Sarié belèu lou moumen de chanja ’nca ‘n cop de vièsti que fai bèn fresquet en Alsaço! Sian tout bèu just au pica de miejour. Lou reloge astrounoumi de la catedralo dèu èstre en aio, mai avèn pas lou tèms de l’ana vèire, qu’un baeckeoffe (4) nous espèro em’ un got dóu long pèd, rempli de riesling, dins un restaurat tipi de la Vièio Franço! Fau dire eici que la tajino èro deja dins li taloun. Pensas un pau, en quàsi 3.000 kiloumètre, avèn agu lou tèms de digeri!

Autant lèu acabado l’especialita alsaciano que nous vaqui parti vers l’Escandinavìo! La Nourvejo nous espèro emé si fiord, si troll, un rebalun* de saumoun (intrado, plat maje e... bonur que i’aguèsse pas agu de dessert!) e si glèiso de bos bèn tipico de l’endré (foutò 5).illustration Dins un recouide de la routo, un rescontre espetaclous e inespera : uno grand-bèsti*! Gros coume un chivau e banaru à te faire pòu. Se regardan un vira d’iue, pièi rounso, l’animau, dins lou campèstre verdejant. En Oslò, la capitalo, fasèn la vesito dóu marcat de peissoun en quàuqui segoundo : ço que vous espanto lou mai es li mouloun de tros de baleno de coulour negro, à bóudre sus li desplego di peissounié... mai es deja miejour e 10; se voulès acaba l’escourregudo dóu numerò 150 de la revisto dins li tèms, vous fau me segui; avèn encaro proun de routo davans nautre!

L’Éuropo centralo

L’Alemagno es passado à touto vitesso. Avèn pamens arremarca que lou quadrigo de Berlin a bèn chanja de direicioun e que li quatre chivau, tanca sus l’arc de triounfle, regardon bèn dóu coustat dóu pounènt despièi 1990...

Es à Prague, capitalo de la Chequìo que tastan un goulache que nous vai teni lou vèntre pèr mai de 1.000 kiloumètre! Prague emé soun pont Carle couneigu dóu mounde entié despièi que li raro* dóu païs soun duberto au tourisme. Avèn proun peno de se durbi lou passage sus lou pont emé noste velò à la man, au mitan di moulounado de gènt que remiron lis estatuo magnifico e lis aigo courredisso de la Vitava en dessouto. Es miejour e 16; avèn just lou tèms de tira ’nca’ n pau vers lou levant enjusquo li mount Tatra en Eslouvaquìo, en raro de Poulougno. S’arrestan pamens un moumenet que n’i’a que me dison que la cambo ié fai mau! Lou tèms de jita ’n iue sus li mountagno (foutò 6) e nous vaqui sus lou camin dóu retour. illustrationNous rèsto 10 minuto pèr acaba nosto escourregudo en uno ouro. Crese qu’auren de tira dre se voulèn rintra dins li tèms. Just avans de leissa l’Eslouvaquìo, vesèn un tablèu d’un autre age : dins un pichot relarg de terro, un ome es atala - dise bèn atala - à-n-un araire mena pèr un autre ome. Em’ acò fan si rego, proubable pèr semena quàuqui grano! Sian pamens dins lou relarg éuroupen... poudèn se pausa de questioun!

Mai bràvis ami, belèu qu’avès pas vist en passant nosto bono vilo fourtificado de Briançoun mounte sian tourna rintra ’n Prouvènço nostro. Nous vaqui is Antique de Sant-Roumié d’ounte partiguerian i’a tout bèu just uno ouro! Es miejour e miejo.

Alor, de que n’en pensas? Vous l’aviéu-ti pas di que farian mai de 10.000 kiloumètre dins l’ouro pèr festeja lou numerò 150 de vosto revisto?

Pamens, noun pode vous leissa sus vosto interrougacioun! Bèn segur que vous dève uno esplico. Zóu! Velaqui! Se capito que pèr Nouvè, nòstis enfant nous an pourgi un viéure mouderne, un meno d’album foutò eleitrouni. Aqui dedins, bono-di voste ourdinatour, poudès rintra de centeno de foutò. Em’ acò, li poudès remira, tranquile, dins un fourmat coustumié de 10 sus 15 centimètre aperaqui. Alor me siéu di :

- Fai uno fre que se boutarié pas un chin deforo. En mai d’acò boufo sus Prouvènço touto un mistralas di mai dangeirous pèr li ciclisto, subre-tout quand peson 58 kilò... (aquéli que me counèisson, coumprendran!). Alor perqué pas se faire uno bello escourregudo dins lou garage e sènso n’en sourti? Acò ’s poussible emé lou «Home trainer» que noumarai en prouvençau lou «velò d’oustau». Es ansin que me siéu adouba, dins l’ordre que vouliéu, li foutò, enregistrado dins l’ourdinatour, de mis escourregudo à velò e tambèn, vous lou counfèsse, d’àutri presso à l’óucasioun de vouiage touristi. N’ai empega 550! Em’ acò, li foutò passant à-de-rèng davans mis iue (vous n’ai chausi 7 un pau à l’asard) mai iéu, ai vist li 550, e me siéu coungousta e ramenta de bèu souveni. Mai ai susa qu’es pas poussible, bord que sènso lou vènt de la vitesso qu’avès nourmalamen sus li routo, i’a ges d’evapouracioun e la susour vous degouto d’en pertout!

Alor aqui, es necite de vous dire que me siéu pesa à la fin e me siéu avisa qu’aviéu pas perdu un soulet gramo! Savès-ti perqué? Vous baie l’esplico, pamens proun simplo : ai perdu 3 kilò de susour mai ai pres 3 kilò emé touto aquelo manjaio tout de long de l’escourregudo... e pièi pas mai!

Adounc, es lou moumen de se doucha, pièi, coume vous l’aviéu proumés, prendren lou cafè... I.H.

signhuman

Leissique :
espace- grand-bèsti : élan (qu’ai cerca dins lou Coupier bord que sabiéu pas; fau dire que n’ai encaro jamai vist dins lis Aupiho)...
espace- maugrabia : maugréer,
espace- raro : limite, frontière,
espace- rebalun : menu.

deco de bas de page