Cèio e Marto, dos santo à l’ounour

Li mounge dóu Moustié Ourtoudosse di sant Clar e Maurin, de Leitouro (Gers) countùnion si publicacioun toucant li raport di religioun crestiano emé la (o li) culturo e la (o li) Lengo d’O. Aqueste cop, avèn dre en d’estùdi sus dos santo : santo Cèio (1) e santo Marto.

Santo Cèio

Santo Cèio es pas especialamen uno santo di Païs d’O. Patrouno di musician, es universalo. L’interès dóu librihoun que i’es counsacra es que pourgis un bèu tèste en prouvençau de Savié de Fourviero, uno predicanço que faguè, lou 22 de nouvèmbre de 1888, pèr la fèsto de la santo, dins la glèiso de Lançoun, sus lou tèmo «Santo Cecilo e la musico». Nous la presènto en dos partido, la musiciano e la crestiano. Ramente eici que santo Cèio èro uno vierge que vivié à Roumo au siècle 3en. Aguènt refusa de sacrifica i diéu de la Ciéuta, fuguè mau còutrencado dins un ban d’aigo bouiènto, que subrevisquè 3 jour avans que de mouri dins la santeta. Lou librihoun es coumpleta d’un óufice liturgi de la santo.

Nous presènto tambèn la catacoumbo Sant-Caliste de Roumo, aqui mounte fuguè sepelido, la baselico Santo-Cecilo de Roumo, mounte soun si relicle dempièi 821, e la baselico Santo-Cecilo d’Albi. Lou tout es adourna de tras que bèllis ilustracioun.

Santo Marto

Santo Marto, segur, es mai prouvençalo. Sorre de Lazàri e, segound la tradicioun, de Marìo-Madaleno, es ligado i sant que desbarquèron en Camargo (o à Marsiho, se legissèn la Legèndo daurado), à Tarascoun, à la Tarasco. Es de nouta que sis osso fuguèron li proumiero trouvado, en 1187, souto la glèiso de la vilo, la Madaleno lou fuguè en 1279, à Sant-Massemin, e li sànti Marìo en 1448, souto la glèiso di Santo.

Aqui tambèn, lou librihoun nous pourgis un autre tèste de Savié de Fourviero, uno predicanço dóu 4 d’avoust de 1888, toujour, en la glèiso Santo-Marto de Tarascoun. Se pòu nouta que, coume à l’acoustumado, soun tèste es forço doucumenta. Nous fai eici un bon resumit de tout ço qu’èro couneigu de l’istòri de Marto e de sa tradicioun. Lou tèste es di mai bèu. Après l’istòri, desvouloupo lou simbole, la vitòri de la Marto crestiano sus la Tarasco dóu paganisme.

Avèn pièi un autre tèste prouvençau, lou panegiri prounouncia à Tarascoun encaro, lou 29 de juliet de 1886 (fèsto de la santo) pèr l’abat Agusto Grimaud. Es un tèste di counsequènt pèr la couneissènço de Marto, que fai un tour coumplèt de la questioun : la Marto de l’Evangèli, la de Prouvènço, la de l’Istòri. Avèn enfin un discours en francés de l’abat Marbot, sus Marto e la Franço. Lou librihoun pièi es coumpleta d’un óufice en memòri de la santo, d’un pouèmo prouvençau «La Madaleno», dóu canounge Antòni Emery, dóu raconte di fèsto de la Tarasco, que Mistral publiquè dins l’Armana Prouvençau de 1862, e dóu Cantico à santo Marto de l’abat Spariat (1906). E toujour de bèllis ilustracioun. Osco adounc pèr l’obro coumplido, en esperant la seguido.