Uno dinastìo de manadié
Pèr Roubert Faure.
Rambaud de Vaqueiras
Le son de choses
Li legèndo dóu Lengadò
e dóu Roussihoun
Pèr Celino Magrini.
Li Casernet dóu Ventour
Casernet
e letro de la Grando Guerro.
Éditions La Bonnechère,
Reneissènço Prouvençalo
e religiouseta.
Éditions La Thune
L’epoupèio de la sedo
Pèr Reiniero Lefranc.
Felipe de Girard
Pèr Felipe Girbal.

155
Ié caup, dins aquest estùdi que venèn de n’en rèndre comte, uno countribucioun essencialo de Patric Cabanel, co-autour emé Felipe de Robert dóu libre Cathares et Camisards.
Se l’on vòu coumprendre ço qu’óuposo, dins lou founs, lou courrènt mistralen, subre-tout prouvençau, e lou courrènt óucitan, fau cava un pau mai l’enfluènci qu’aguè Napouleoun Peyrat.
Èro un pastour de la Glèiso refourmado, óuriginàri d’Ariejo, d’uno famiho bounapartisto e republicano. Èro nascu i Bordo sus Ariso, dins aquest relarg uganaud marca pèr li tres tribu veiriero di séuvo de l’Ariso : li de Grenier, de Robert e de Verbizier, tóuti gentilome-veirié. Peyrat ié fuguè temouin de la Terrour Blanco. Istala à Paris, devenguè l’ami dóu pouèto Béranger e de l’istourian Jùli Michelet. Fuguè l’enventour de Mount-Segur, que n’en revelè li rouino en 1860, acoumpagna de sa femo e d’un ami, e d’un autre mite, lou d’Esclarmoundo.
Peravans, Napouleoun Peyrat, avié escala, en 1837, lou Mount Bougès, en Lousèro, pèr retrouba lou bos d’Alte Fage d’ounte s’èro embandido la revòuto, devengudo guerro, di Camisard.
Catare, Camisard? Peyrat fuguè à l’óurigino dóu mouvemen de curiouseta, d’identificacioun meme em’ aquéstis evenimen istouri pasta de persecucioun e, de cop, de genoucide, mouvemen qu’aguè soun pountificat (mot d’óurigino latino...) emé la lèi de 1905 sus la liberta de counsciènci.
Se coumpren d’aise que Peyrat, coume avans éu Fabre d’Olivet, fuguèsse furiousamen óupousa à la Glèiso catoulico e à soun clergié, que counsideravo coume lis aclapaire de la patrìo roumano (es de dire di Païs d’O), de si liberta e de sa lengo.
Fuguè l’ispiratour, l’Aujol, di felibre rouge, patrioto miejournau e republican, albigeisto, qu’èron apareigu à Mount-Pelié emé Louïs-Savié de Ricard, un ancian coumunard, e Aguste Fourès. Aquésti d’aqui èron en roumpeduro toutalo emé lou catoulicisme aficha pèr lou Felibrige óuficiau e avien de liame emé li felibre prouvençau republican. Es d’aquéu bouiounamen que sourtiguèron, fin finalo, li courrènt óucitan mouderne e l’albigéisme countempouran, de cop un neo-catarisme.
